Đoạn dưới đây dịch từ bài của Ruth Franklin viết về Windfried Sebald. Lúc đọc tôi thấy hay nên giữ lại mà quên ghi là đọc ở đâu.

Nghệ thuật là kẻ gìn giữ ký ức, nhưng nó cũng là kẻ tàn phá ký ức.

Để tang sự mất mát của một ký ức anh không bao giờ có, Sebald quay sang Altdorfer để tìm thay thế. Khi ký ức thiếu vắng, nghệ thuật sẽ làm cho đủ; nhưng nghệ thuật là một thứ tốc ký, không phải là thứ lấp vào chỗ trống. Sebald mỹ hóa lịch sử, nhưng ông không bao giờ lầm lẫn lịch sử là nghệ thuật.

đi tầu ngang qua vùng đất như trên mặt trăng của thành phố ấy; dù tầu đầy, không có một người duy nhất nào nhìn ra ngoài cửa sổ. “Và bởi vì anh nhìn ra ngoài cửa sổ”, Sebald viết, “người ta nhận ra anh là một kẻ lạ.” Nossack kể lại anh đã thấy một người đàn bà đang lau các cửa kính của một ngôi nhà “đứng một mình, không bị hư hại, giữa một vùng hoang tàn đổ nát.”

trách nhiệm của người công dân trung bình phải mở mắt khi phải đối diện với sự xấu xí của nhân tính

Các tác phẩm của Sebald đã luôn trình bày sự chịu đựng không có nguyên cớ, chỉ như một phần trong họa tiết lớn của sự đau khổ đã định nghĩa tình huống làm người. Chúng ta thấy điều này trong nỗi buồn đặc thù đã nhiễm vào các nhân vật, thứ nỗi buồn có vẻ như hiện hữu bên ngoài sự hiểu biết của chính họ.

Advertisements

Đỗ Văn Hoàng viết bài “Thẩm bình về cái đẹp” rất hay. À, tôi không đồng ý khi bạn ấy dùng chữ “cái đẹp” riêng cho phụ nữ đẹp. Cái đẹp bao la hơn phụ nữ đẹp, và cũng có khi phụ nữ đẹp chẳng liên quan gì đến cái đẹp.

Bỏ qua chuyện này, bài viết này quan trọng vì nó nhắc tôi nhớ rằng chính hình ảnh là thứ giết chết huyền thoại. Mỹ nhân (diễn viên, hoa hậu, người mẫu) càng đẹp thì chụp ảnh càng nhiều, chụp đủ kiểu, treo đầy khắp nơi, chạy đâu cũng không thoát. Còn đâu những mơ màng về một người đẹp mà nếu nàng rửa lông mày thì chết cá ao nhà ai.

Rồi có khi thời đại máy ảnh kỹ thuật số cũng giết chết văn chương. Văn chương bắt đầu ở đây: con gái đi Hà Tây nhìn thấy một cái cây không biết tên; về nhà con gái cố tả lại cái cây đó cho mẹ nghe và hỏi cây đó cây gì. Nhưng con gái có điện thoại di động máy ảnh 5 megapixel nên con gái sẽ đưa máy lên chụp cái cây, về nhà không mất công nhớ lại, không mất công tìm cách nào tả lại cái cây ấy làm sao cho mẹ cũng đứng trong buổi chiều đó trên cánh đồng đó nhìn cái cây với mình.

Con gái không học cách dùng lời để tả một cái cây, thì cũng không biết cách nhớ lại tâm trạng và cảm xúc của mình lúc đứng đó trong độ nghiêng đó của ánh nắng, lúc trời có một chút gió và mây bay rất cao.

Hồi đó cô tôi lấy chồng ở Lái Thiêu. Khi cô về chơi, chúng tôi hỏi cây măng cụt như thế nào. Tôi không còn nhớ lời cô tả, nhưng lạ lùng thay tôi lại nhớ rất rõ những cây có lá dầy và to, màu xanh mướt, đứng ở dưới bóng mát rất mát, trong những khu vườn đầy lá khô phủ bên trên mặt đấp thấp và ẩm ướt. Những cây đó tôi chưa thấy bao giờ nhưng tôi đã đứng trong không gian đó, lúc đó và nhiều năm về sau, trong khu vườn của cô tả. Hôm nay có bạn ngoài Hà Nội hỏi tôi cây măng cụt như thế nào, thì tôi nói Ơ, không biết vào google mà google hay sao? A picture is worth a thousand words. Thật không? Không. Chúng tôi không cần phải tưởng tượng, nên cũng mất đi đôi chút huyền thoại làm cho thế giới mơ màng và êm ái hơn. Chúng tôi không cần phải nhớ lại gì cả, đã có google làm cho. Bây giờ gặp người quen không biết nói chuyện gì. Hôm qua gặp một cô đi học London về, đáng lẽ có bao nhiêu thứ làm tôi tò mò. Nhưng tôi không hỏi gì cả và cô không kể gì cả. Ơ, không biết vào google mà google hay sao?

nghe

20.08.2011

Nghe một bản nhạc, hay đến nỗi nó chạm đến biên giới của nơi sức người có thể chịu đựng được, thêm một chút nữa thì thôi tan nát hết. Người đã như là khói.

Vậy mà có bao nhiêu người nhất quyết không chịu nghe. Có phải vì cái đẹp thường chạm đến nỗi buồn? Cô đơn cũng buồn mà vinh quang cũng buồn.

đọc truyện

20.08.2011

Trong một thế giới có đủ bình tâm, người viết nhỏ hơn người đọc, người đọc nhỏ hơn quyển truyện họ đang đọc, và quyển truyện nhỏ hơn sự đọc. Người viết và người đọc rồi chết, truyện rồi quên. Sự đọc ở lại và làm nên một phần mênh mông trong định nghĩa của việc làm người.

blue nothingness

20.06.2011

Photobucket

bơi lội

29.05.2011

Whitman rỡn như thánh hiền thi đua lội bơi với con nít.
– Bùi Giáng –

Nguyễn Ngọc Tư có viết một đoạn đại ý là tự do cô mong ước nhất là tự do được viết sai. Nếu chỉ viết đúng không thôi thì, cuối cùng/cuối đời, cũng như không viết. Về cái khoản tự do này thì anh Bùi Giáng là thượng đẳng đai tím.

Nếu hôm nay là thứ năm, tôi sẽ viết thêm một đoạn về sự khác nhau giữa đúng và sai, và về kết quả cuộc thi bơi lội của anh W với đám con nít trên sông Cooper vào ngày 22 tháng 2 năm 1885.

Nhưng hôm nay là chủ nhật. Chủ nhật chỉ nên viết ngắn.

Em ngồi im nhìn lên trời và em thấy mây bay. Em tưởng gió đưa mây đi. Không, mắt em đưa mây đi.

 

câu này của Q, tôi chỉ đặt tựa

 

xác thịt

26.05.2011

nghe nhạc phải nghe bằng mỗi cm2 diện tích trên da thịt, và trên đầu mỗi sợi lông cọng tóc. Tình yêu âm nhạc là tình yêu xác thịt. Mà làm khỉ gì có tình yêu gì không phải là tình yêu xác thịt nhỉ? Nói tôi nghe đi, nói đi nói đi. Ngay cả khi em là gió, không có xác thịt đố tôi nghe được tiếng gió và ngửi được mùi thơm của gió.

niết bàn

26.05.2011

tự do hả? chị trong nghệ thuật mới có tự do thôi, còn thì là chăm ngoan học các qui luật của cuộc sống để càng thích ứng, khôn và khéo, thì càng thành công và dễ sống.

diệu đế

26.05.2011

nỗi khổ lớn nhất của tình yêu là nó không được chết

 

câu này của V tôi chỉ đặt tựa